Het einde van de wereld komt eraan: koopt allen browniemix

Afbeelding: Marcus Revertegat

Een jongen van 12 jaar trekt de wildernis in. Het is najaar en al aardig koud, de grond is bezaaid met dode bladeren en er staan hoge, kalende bomen zover het oog reikt. Van stevige takken en een heleboel bladeren bouwt hij een klein onderkomen dat hem kan beschermen tegen kou en regen. Voorzichtig wurmt hij zich in het hol om te testen of het stevig en waterdicht is. ’s Avonds stookt hij met touw, droge bladeren en stokjes een vuurtje. Zijn vader vergezelt hem en ze zitten gebroederlijk bij elkaar. Nu de jongen heeft laten zien dat hij deze overlevingsvaardigheden beheerst, overhandigt zijn vader hem zijn navelstreng, die hij al die jaren heeft bewaard voor dit moment. Dit symboliseert de onafhankelijkheid van zijn moeder en vader, zijn overgang van jongen naar man.

Een oud, paganistisch gebruik? Een geïsoleerde stam die nog traditioneel leeft? Een historische antropologische beschrijving van een overgangsritueel?
Nee. Dit is Maine, Amerika, eenentwintigste eeuw. Vader Mike Douglas verwacht dat overbevolking zal resulteren in chaos en voedseltekort, en daarom traint hij zichzelf en zijn familie om in de meest barre omstandigheden te kunnen overleven. Moderne technologie zal volgens hem onbruikbaar worden dus moeten zijn kinderen leren overleven in de bossen van Maine (waar het in de winter zo’n veertig graden kan vriezen). Zoonlief zit liever in zijn kamer computerspelletjes te spelen, maar de navelstreng is nou ook weer niet zover doorgesneden dat hij zijn vaders bevelen om een nest te bouwen in het bos kan negeren. Dus daar gaat hij, handen in de zakken van zijn camouflagehoodie, en schuifelt hij lijdzaam onder de takken terwijl zijn vader een emmer water over het hutje gooit.

Dommsday Preppers

Is Mike gek? Misschien, maar hij is niet de enige. Het programma Doomsday Preppers volgt mensen die zich aan het voorbereiden zijn op het einde van de wereld. Dat einde kan allerlei vormen aannemen: van hyperinflatie tot dodelijke epidemie, van platgelegd elektriciteitsnetwerk tot aardasverschuiving. De scenario’s hebben één ding gemeen: ze zullen de maatschappij totaal ontregelen en de mensen die geen overlevingsstrategie, schuilkelder, voedselpakketten of zelfgeknutselde radiostations hebben, zijn het haasje.

Het menselijk verlangen naar veiligheid en zekerheid wordt door deze mensen tot in het extreme vervuld. Tenminste, dat denken ze, want voorbereiden op het onverwachte blijft een precaire zaak. Bovendien zijn ze zo gericht op één specifieke ramp dat ze de mogelijkheid van andere rampen compleet negeren. Maar hoe verschillend ze ook zijn in hun obsessies, ze hebben ook veel met elkaar gemeen.

Preppers: wie zijn ze en wat doen ze?

De preppers zijn ervan overtuigd dat hun ramp binnen afzienbare tijd zal plaatsvinden. Sommigen hebben een duidelijk moment in gedachten, zoals Kevin O’Brien en zijn gezin uit Florida. Zij verwachten in 2012 een ‘polar shift’, een verschuiving van de aardas die ervoor zal zorgen dat de klimaatzones wereldwijd abrupt in de war raken, met natuurrampen zoals tsunami’s, orkanen, aardbevingen en vulkaanuitbarstingen als gevolg. Kevin is er zeker van dat dit zal gebeuren, het is immers 800 miljoen jaar geleden ook gebeurd. Dat wetenschappers zo’n gebeurtenis zeer onwaarschijnlijk tot onmogelijk noemen, doet niets af aan zijn overtuiging. Dus moet het hele gezin de spullen pakken en verhuizen naar de perfecte plek om deze ramp te overleven: Tennessee.

Sommige preppers bereiden zich voor op natuurgeweld; anderen vrezen het geweld dat mensen zullen gebruiken om in een post-apocalyptische samenleving aan voedsel te komen. Neem Kellene Bishop en haar man. Naast het aanleggen van enorme voorraden voedsel en water, trainen zij ook verschillende vechttechnieken om zich te verdedigen tegen indringers. Kellene leert de vrouwen uit de buurt verschillende verdedigingstechnieken. Ook leert het stel morsecode en Tagalog, een zeldzame oude taal uit de Fillipijnen, zodat ze met elkaar kunnen communiceren zonder de vijand informatie te geven. Heel handig.

Apocalyps: alleen de uitverkorenen overleven

De parallellen met religieuze verschijnselen zijn duidelijk. Eindetijdsvoorspellingen komen in de beste religies voor. Vorig jaar nog waren duizenden mensen ervan overtuigd dat 21 mei 2011 de dag zou zijn van de Rapture (de uitverkorenen worden opgenomen in de hemel, de rest van de wereld wordt ondergedompeld in rampen), met het echte einde van de wereld geprikt op 21 oktober 2011. Dit was voorspeld door de Amerikaanse radiopresentator Harold Camping. Camping had al ervaring met eindetijdsvoorspellingen, in 1994 deed hij er ook al eentje. Beide keren bleef het einde van de wereld overigens uit.

Camping is niet de eerste en zal ook niet de laatste zijn die het einde der tijden voorspelt. En net als Camping zullen de Doomsday preppers teleurgesteld worden. Hoewel natuurlijk niet met zekerheid te zeggen valt dat er geen grote rampen zullen plaatsvinden waarop zij zijn voorbereid, heeft de vaste overtuiging van de meesten meer te maken met geloof dan met rationele kansberekening. Dat overbevolking vooral arme regio’s in de wereld zal treffen, dat een aardasverschuiving wetenschappelijk min of meer is uitgesloten, of dat er compleet tegengestelde reacties nodig zijn op een epidemie of juist een aardbeving, deert deze mensen niet. En hoewel en beslist rede zit achter een voorraad blikvoer, is er toch sprake van een obsessie als deze voorbereiding zich uitbreidt tot het dichtlakken van kazen, het buitensluiten van laatkomers (inclusief baby) op een verjaardag omdat ze nèt in oefenquarantaine zitten, of het bouwen van een ondergronds appartementencomplex ter waarde van drie miljoen, om maar wat voorbeelden te noemen.

Hoewel de mormonen verrassend goed vertegenwoordigd zijn onder de preppers, is er een belangrijk verschil tussen de christenen die de apocalyps verwachten en de rampvoorspellers uit het programma. Deze mensen verkoren zichzelf uit. Ze gaan niet afwachten of God hen opneemt en ze bereiden zich niet voor met spirituele maatregelen zoals bidden en Bijbellezen; ze zorgen dat ze zijn voorbereid en nemen het heft in eigen handen. Doomsday is voor hen geen (of niet alleen) overgave aan de wil van God, maar een test die zij vast van plan zijn te halen. De uitverkoren groep reikt meestal ook niet verder dan het individu of het eigen gezin, al zijn sommige preppers niet te beroerd om zoveel mogelijk vrienden mee te slepen in hun enthousiasme. De meeste preppers lopen tegen onbegrip aan, maar dit weerhoudt hen niet van het preken van hun rampenevangelie, in de hoop dat ook hun vrienden zich bekeren.

Het einde van de wereld: de ultieme zingeving

Voorbereid zijn op een ramp die je binnenkort verwacht geeft een fijn gevoel. De meeste preppers ervaren een toenemende dreiging; de veranderingen in de maatschappij, het klimaat of de politiek beangstigen hen en het ‘preppen’ geeft hen de controle terug die ze voor hun gevoel wordt afgenomen. Daarnaast geeft het hun leven een concreet doel dat ze dagelijks kunnen verwezenlijken. Geen vragen over de zin van het leven, want dat is duidelijk: voedsel inslaan/alles desinfecteren/bunkers bouwen/leren schieten. Twijfel is nergens te bespeuren. Het kan zijn dat de programmamakers het eruit hebben geknipt, maar het is net zo waarschijnlijk dat het er echt niet is; er is al zoveel geïnvesteerd in het overleven dat twijfel simpelweg nutteloos is geworden. Net zoals in strikt traditionele gemeenschappen weet men instinctief: stilstaan en twijfelen kan alles wat is opgebouwd ondergraven. Dat zou leiden tot een enorme crisis en een verlies van houvast. Welk mens wil dat?

De preppers kunnen vasthouden aan hun zekerheid zolang de ramp dreigt maar nog niet gebeurt. Mensen zoals Kellene kunnen hun hele leven besteden aan het verzamelen van voedsel en het leren van Tagalog, en vredig sterven met het idee dat de kinderen gebakken zitten.
Mensen als Kevin, die een specifieke deadline hebben voor hun ramp, zullen het moeilijker krijgen. Want op 1 januari 2013 blijkt dat de aardas nog steeds ligt waar hij vorig jaar ook lag. Hoe rechtvaardig je dan naar je puberkinderen dat je hen hebt weggerukt uit hun vertrouwde wereld? En misschien nog belangrijker, hoe rechtvaardig je je vaste overtuiging naar jezelf, nu hij vals is gebleken?

Ik zou graag een follow-up zien als het eenmaal zover is. Nu het nog kan doe ik zelf maar een voorspelling:
– Kevins vrouw is stiekem opgelucht en gaat vaker op bezoek in Florida, nu dat nog steeds blijkt te bestaan;
– De kinderen mokken even, zijn er snel overheen maar blijven pa voor eeuwig pesten;
– Kevin duikt de boeken en websites in om verklaringen en nieuwe berekeningen te vinden, om na verloop van tijd langzaam tot het besef te komen dat de polar shift waarschijnlijk niet zal plaatsvinden (maar hij zal desgevraagd urenlang en met vuur kunnen uitleggen waarom de beslissing om te verhuizen wel degelijk een briljant idee was).

Doomsday Preppers is te zien op National Geographic.

Advertenties

Tags: , , ,

3 responses to “Het einde van de wereld komt eraan: koopt allen browniemix”

  1. sophiepelinck says :

    Ha Marije,

    Mooi stuk! Ga ook zeker kijken. xSophie

  2. Paul says :

    Koopt “allen” Browniemix: ik vraag me bij dit soort mensen wel eens af of er niet één onuitgesproken idee ten grondslag ligt aan hun obsessie, namelijk dat de wereld waarin wij (lees: zij) leven te vol en onoverzichtelijk is geworden. Hierdoor ontstaat een verlangen om na een zelfgekozen apocalyps met een selecte groep verder te gaan. Veel religies en ideologieën komen uit een vergelijkbaar verlangen voort met hun selectie aan de hemelpoort, bepalingen van raszuiverheid etc. Dan moeten we natuurlijk niet met zijn allen Browniemix gaan kopen . . .
    Moet hierbij denken aan die prachtige woordenwisseling tussen de psychiater en zijn vaste klant Baltus in Peter de Wit’s dagelijkse Sigmund-strip in de VK: S: “Geluk moet je ergens aan afmeten-Namelijk aan ongeluk-Mensen zijn gelukkig omdat andere mensen ongelukkig zijn- Doordat u ongelukkig bent kan een ander gelukkig zijn, Baltus” , B: “Dat geeft me wel een beetje een goed gevoel” S: “Hoho, dat mag dus niet”

  3. rob van hove says :

    Ik was aan het cleanen van mijn duivenhok. En ik hoorde van achter mij een vrouwspersoon me roepen: ‘meneer, heeft u even..?’ Dus al kreunend van de pijn in mijn ziel, keek ik effen later recht in het gezicht van een dame op stand en relatief hoge leeftijd. ‘Meneer, stoor ik u..?’ “Ja.” Was mijn oprechte antwoord. ‘Nou, dan stop ik ze wel in de bus..!’ “Nee, zei ik zo vriendelijk mogelijk, want ik zag dat ze namens de Jehova-getuigen kwam. Geef maar :-)’

    ‘a, zei ze: u bent natuurlijk druk aan het cleanen, maar Hij wil u redden want de wereld zal vergaan. En daarom dit boekje: Doemsdag, Feit en Fictie. En onze Wachttoren over corruptie. Is het te stoppen?’ “Ohw, dank u vriendelijk, maar de wereld is toch gered, of zie ik dit dan verkeerd. Ik bedoel, dat in het NT is te lezen en bijna zeker is dat Hij zijn Enig geboren Zoon etc. heeft laten doden door de Joden en 1 romein, die zijn handen dan wel in onschuld heeft willen wassen, maar zo gemakkelijk zal dit niet zijn gegaan?”

    Nou, deze vriendelijk ogende vrouw op leeftijd, keek me alsmaar minder geduldig aan en wilde weg van mijn toch zeer milde repliek. En ineens als door een wesp gestoken, schoot ik uit mijn duivenmelkers stofjas. Door te zeggen: “waarom bent u eigenlijk deze ochtend de straat opgegaan. Want ik zie in uw mooie blauwgrijze ogen, dat u liever was blijven liggen. Klopt dat?” Het bleef 1 – 2 seconde ijzig stil. En daarna ontdooide haar staalgrijze en bijna blauwe ogen. Er kwam een brede glimlach op haar gerimpelde gezicht; alsof ze een Franse buldog was, met die rimpelige hangwangen. Haar tong was ook blauw maar dan niet als van haarzelf, maar door een ernstig tekort aan mineralen en vitamines.

    Je begrijp mss dat ik en deze vrouw nog in een zeer innig gesprek verwikkeld zijn geraakt. Waar we beide moeite hadden om onze tranen op te houden. Zij, om dat ze verdriet weg aan het lopen was op straat: met haar opvatting over religie en het einde van de wereld. En ik. Maar we waren effen heel close samen. Zij, als vertegenwoordigster van de oude maan god Jehova; de god van de oude joden. En ik. Als individu, die feitelijk met lege handen tegenover haar stond, want ik had haar zo graag binnen gevraagd. Om zich te warmen aan een kopje koffie. Kijk, als God ons beide heeft zien staan hakkelen en stuntelen, dan laat Hij het wel uit zijn kosmische hoofd om Zijn mooie blauwe planeet te vermorzelen. Want, heel effen was 1 vonk tussen deze dame van stand en ik. Waardoor we beide wellicht een hele prettige dag hebben gehad; want “ons” innige gesprek was doorspekt met wederzijds begrip en sympathie.

    Nadien, ben ik haar blaadjes is goed gaan lezen. En wat me opviel waren de soort striptekeningen en foto’s. Ze konden niet onderdrukken, dat ik blij was dat ze geen koffie mocht komen drinken bij mij. Want, dan had ik bij wijze van spreken tegen haar gezegd: “kijk, kijk is goed naar hoe die tekenaar de waarheid verdraaid. Zie je dat? Die mensen zijn niet echt gelukkig, maar zo bedacht. En dat is nu precies wat de oude maan god Jehova wil; schijnmensen creëren; schijngeluk scheppen etc. Maar als ik mijn antroposofische oude maan kennis had misbruikt om haar de les te lezen, dan was de vonk van vlak daarvoor een ijspegel geworden. En was alles weer voor niets geweest. Begrijp je wat ik zeggen wil? Nee. Soms is het maar beter om niks te zeggen. Want anders kun je vaak meer kapot maken, dan je lief is..:)

    Gr. Rob

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: