Boeddha: € 0.89

Nu we het toch over boeddhabeelden hebben – wat zijn er veel hè? Tegenstanders van religie in de openbare ruimte moeten wel constant met kromme tenen lopen. Niet alleen hangt in menig huishouden een groot boeddhaportret aan de wand, vrijwel elke denkbare winkelketen speelt in op de schijnbaar grote behoefte aan boeddha’s. De keuzestress begint al bij Xenos, waar zo’n 20 verschillende beelden de winkelaar sereen mediterend of breed lachend aankijken. Alle soorten en maten staan broederlijk naast elkaar, boeddha’s, bodhisattva’s en wellicht ook enkele goden strijden naast elkaar om een plekje op de vensterbank.

En waar andere manifestaties van religie in de publiek ruimte meestal niet bepaald welkom worden geheten, valt slechts een enkeling over de alomtegenwoordigheid van boeddhabeelden.

Boeddhisme: groen, wijs en zachtaardig

Een verklaring voor dit verschil van acceptatie kan liggen in het imago van het boeddhisme. Waar andere wereldreligies worden geassocieerd met onderdrukking, patriarchisme, en andere ongezellige zaken, staat boeddhisme bekend als een vredelievende en verantwoorde levensbeschouwing. Of dit imago klopt maakt eigenlijk niet uit, het wordt vanzelf waar als gelijkgestemden hun overtuiging op deze manier invullen. Dat boeddhisme wel degelijk hand in hand kan gaan met seksisme en geweld doet niets af aan de variant die in het westen omarmd wordt. Hier is boeddhisme vooral yoga en meditatie, aangevuld met hier en daar een klankschaal, een vleugje Dalai Lama, af en toe een retraite, en vegetarisme. Deze dingen zijn ook los van het boeddhisme volkomen geaccepteerde levensstijlen. Net als andere religies kan het een serieus levenspad zijn of een interessante fase – in ieder geval roept het weinig weerstand op. Iedereen begrijpt behoefte aan rust en balans en weinigen zien er kwaad in dat men dit probeert te bereiken in ongemakkelijke houdingen. Kortom, boeddhisme is in het slechtste geval onschadelijk onzin en in het beste geval een harmonieuze, vredelievende weg naar verlichting.

Zet de innerlijke harmonie maar op de schouw

Een tweede mogelijke verklaring voor de populariteit van boeddhabeelden is wat paradoxaal: de beelden worden niet helemaal vereenzelvigd met boeddhisme. Natuurlijk kennen de meeste mensen wel ongeveer de oorsprong van zo’n beeld, maar dat betekent niet dat de beelden in de eerste plaats gezien worden als een religieus of spiritueel object. Het decoratieve aspect is minstens zo belangrijk, en het is mooi meegenomen als je sierstuk ook nog uitdraagt dat je een open-minded aanhanger bent van universele liefde, wijsheid en vrede.

Traditioneel wordt een boeddhabeeld gegeven. Dat is een potentieel probleem voor het consumentisme, maar daar kan iets op gevonden worden, bijvoorbeeld zo:

Een Boeddhabeeld is het perfecte cadeau om te geven. Een gekregen Boeddha geeft namelijk geluk en wijsheid. Jezelf een Boeddhabeeld cadeau doen kan ook, maar onder voorwaarde dat de intentie goed is en het beeld behandeld wordt met eerbied en respect.

Opgelost.

Boeddha in de (semi)openbare ruimte

Boeddhabeelen zijn niet alleen populair als woningdecoratie. Ook in winkels en restaurants zijn ze een gangbaar onderdeel van het decor geworden. Soms simpelweg omdat ze in de betreffende winkel te koop zijn. Maar waarschijnlijk ook omdat de onderneming er iets mee uit wil stralen. Wat precies? Na een rondje door een middelgrote stad in kwam ik tot de volgende mogelijkheden.

  1. Boeddha als exotische marker

    Hierbij dienen de beelden als geografische marker: ze geven aan uit welke plaats de producten komen die worden aangeboden. De stijl van de beelden doet er toe, omdat ze echte plaatsen representeren. Zo verwijzen de beelden in restaurant Sisaket naar beelden die in het Thaise Sisaket staan, en heeft reiswinkel Joho beelden in de stijl van de landen waarin ze stages en reizen verzorgen.

Joho

Joho

Sisaket

2. Boeddha als teken van wellness en Oosterse luxe

Voorbeelden hiervan vind je vooral in zaken die verzorgingsproducten verkopen. Een goed voorbeeld is het beeld dat Rituals in haar winkels heeft staan:

Rituals

De overeenkomst met het Japanse beeld in Kamakura is vermoedelijk een stylistische keuze, geen teken van affiniteit met Japan of Japans boeddhisme. Het beeld dient ter decoratie (volgens de dames in de winkels wordt er veel naar gevraagd door klanten die het willen aanschaffen). Ik vermoed dat de associatie met rust en harmonie hier het meest van belang is; het beeld geeft een voorproefje van wat de producten die worden verkocht zouden moeten bereiken. Smeer je in met crème van Rituals en voel je Zen.

3. Commercie meets spiritualiteit

Er zijn boeddhawinkels en boeddhawinkels.

  1. Cirkelpoort Collection

    Lavi

    In dit voorbeeld is een winkeltje te zien dat zich specialiseert in sieraden, spirituele beelden, en cursussen reiki, chakra’s en edelstenen. Naast boeddha’s worden en mariabeelden, jezusbeelden, engelen en hindoeïstische goden verkocht. Allerlei stijlen zijn vertegenwoordigd en herkomst is alleen in zoverre belangrijk dat een variatie aan stromingen en nationaliteiten (binnen en buiten het boeddhisme) aanwezig is en benadrukt wordt. Het gaat hier niet alleen om de decoratieve eigenschappen van de beelden, er wordt ook mee uitgedragen dat we hier te maken hebben met een spirituele zaak die zich niet alleen uit commercieel oogpunt oop de boeddha’s heeft gestort.

    In dit voorbeeld vervullen de boeddhabeelden een driedubbelrol: ze zijn zowel koopwaar als decoratie, en bovendien verwijzen ze naar de Sri Lankaanse achtegrond van de winkeleigenaar en de producten (hoewel de verscheidenheid aan stijlen ook een wat meer marktgerichte keuze verraadt). Het religieuze aspect van de beelden doet er minder toe dan in het vorige voorbeeld, maar de identificatie met het boeddhisme en Aziatische culturen speelt zeker een rol.

    Melchior Interieur

    Dit in tegenstelling tot bovenstaand voorbeeld, dat uit een woonwinkel komt. Geen poespas of diepere duiding nodig, dit is puur een kwestie van vraag en aanbod. Herkomst, stroming, en houding doen er weinig toe, als het maar in het interieur past.

    Het is echter niet altijd duidelijk wat de link is met het beeld en het aanbod in de winkel, zoals in het onderstaande voorbeeld.

    The Curtain Shop

    Deze beelden staan in de etalage van… een gordijnwinkel. Ligt de overeenkomst in de herkomst van de producten? Richt men zich op Oosterse interieurs? Of is het, net als voor veel mensen die een boeddha aan de muur hebben hangen, puur een kwestie van persoonlijke smaak?

Advertenties

Tags: ,

One response to “Boeddha: € 0.89”

  1. rob van hove says :

    Ereronde…

    …ik denk dat B-beelden 😉 een soort van afscheid ererondje maken of met andere woorden: in het onderbewuste van de moderne mens leven steevast oeroude religieuze beelden en die draaien hun rondjes om bijna vanuit het niets in het dag-bewustzijn te verschijnen. Ze blijven een tijdje om dan ook weer net zo snel te verdwijnen. Het is ongeveer, zoals Jung het met zijn archetypes heeft gezegd. Maar ook voor hem hadden deze archeptypes een hele duidelijke functie, maar precies welke daar zal ik me maar niet over uitlaten.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: