Lang leve het cultuurrelativisme

Bron: Loesje

Relativisme is angstaanjagend. Ten minste, als je mensen als Geert Wilders moet geloven. Zij zien relativisme, en dan met name cultuurrelativisme, als een bedreiging voor de superieure westerse verworvenheden als godsdienstvrijheid, democratie, en gelijkheid.

Feministische theologie: God is een vrouw

The Woman's Bible By Elizabeth Cady Stanton, via Wikimedia Commons

Afgelopen week heeft het Vaticaan zich uitgesproken tegen de ‘Leadership Conference of Women Religious‘, een Amerikaanse organisatie van nonnen die zich hard maakt voor gelijke rechten, onder andere door te ijveren voor het openstellen van alle posities voor vrouwen en homoseksuelen. De nonnen werden berispt om hun ‘ernstige overtreding van decorum en doctrine’. Dit is tekenend voor twee dingen: de conservatieve opvattingen van het Vaticaan, en voor het dilemma van vrouwen die een religie aanhangen met patriarchale trekken: hun religie hervormen of een alternatief zoeken?

Hekserij in Holland

Verslag

Op 12 april organiseerde het Instituut voor Godsdienstwetenschappen
van de Universiteit Leiden het symposium ‘Hekserij in Holland’. Het oorspronkelijke idee was dat twee heksen zouden optreden als gastsprekers voor studenten die een vak over Nieuwe Religieuze Bewegingen en New Age volgden. Dit trok echter zoveel belangstellenden, dat werd besloten om een openbaar symposium te houden. Een goede keuze; de zaal zat vol en de sprekers waren interessant en vulden elkaar goed aan.

Religie, dat is toch patriarchaal?

Bron: Flickr.com/Barabeke

Simpele vraag, ingewikkeld antwoord

Is religie vrouwvriendelijk of juist onderdrukkend? Ik zal het antwoord op deze vraag maar meteen weggeven: het is natuurlijk beide. Er zijn namelijk nogal wat vrouwen, en nogal wat religies. Afhankelijk van de combinatie van die twee, en andere factoren zoals etniciteit, economische status, opleiding en cultuur, is er sprake van een beperkende werking van religie of juist een bevrijdende werking. De meer gecompliceerde vraag achter de relatie tussen de positie van vrouwen en religie, is: onder welke omstandigheden is religie (een instrument van) vrouwonvriendelijkheid en seksisme, en wanneer is zij juist (een instrument van) ontwikkeling en bevrijding?

Boeddha: € 0.89

Nu we het toch over boeddhabeelden hebben – wat zijn er veel hè? Tegenstanders van religie in de openbare ruimte moeten wel constant met kromme tenen lopen. Niet alleen hangt in menig huishouden een groot boeddhaportret aan de wand, vrijwel elke denkbare winkelketen speelt in op de schijnbaar grote behoefte aan boeddha’s. De keuzestress begint al bij Xenos, waar zo’n 20 verschillende beelden de winkelaar sereen mediterend of breed lachend aankijken. Alle soorten en maten staan broederlijk naast elkaar, boeddha’s, bodhisattva’s en wellicht ook enkele goden strijden naast elkaar om een plekje op de vensterbank.

En waar andere manifestaties van religie in de publiek ruimte meestal niet bepaald welkom worden geheten, valt slechts een enkeling over de alomtegenwoordigheid van boeddhabeelden.

Het kwaad zit in de ander en doet aan reiki

Beeld: flickr/♣ ℓ u m i è r e ♣

De tegenstellingen tussen verschillende religies blijven fascinerend. De één is vast overtuigd van de werking en heilzaamheid van een offer aan Moeder Aarde, de ander verfoeit deze praktijken en is er zeker van dat Jezus Christus uit de dood is opgestaan om de zonden van de mensheid op zich te nemen. Het is een bekend gegeven dat cultuur, familie, en persoonlijke aanleg en ervaring vormend zijn voor de religieuze identiteit, en het is dus geen wonder dat er met alle verschillende achtergronden die mensen hebben, verschillende religieuze identiteiten bestaan. Toch blijft er iets mysterieus zitten aan de diepe overtuiging waarmee mensen volstrekt tegengestelde levensvisies kunnen aanhangen. Extra interessant is het als deze tegenstellingen samenkomen in één persoon.

God als kosmische zakdoek

Bron: xkcd

Een tijdje geleden heb ik samen met Jan de Beer op een rijtje gezet welke argumenten we niet meer willen horen in discussies tussen gelovigen en ongelovigen.
Nu geeft Arjan Markus vandaag in de Volkskrant een mooi voorzetje voor nog een veelvoorkomende onzinbewering, namelijk dat atheïsten gedreven worden door negatieve emoties jegens God en geloof.

Nu is het zeker waar dat het in deze discussies vaak hard tegen hard gaat. Gelovigen zijn dom, volgzaam en irrationeel; atheïsten zijn verbitterd, boos op God en immoreel. Beide standpunten generaliseren dat het een aard heeft; iedereen die zich openstelt voor de realiteit weet dat onder gelovigen zelfstandige en intelligente mensen te vinden zijn, en dat de meeste atheïsten niet stampvoetend en kerkverbrandend door het leven gaan (argumenten 6 en 9). Toch blijkt het moeilijk om te schrijven over deze groepen zonder enorm te generaliseren.

Satan in de Sp!ts

Dit artikel is ook te lezen op Sargasso.

Deze week verscheen in Sp!ts een artikel over satanisch ritueel misbruik. Er wordt gesteld dat er een taboe rust op deze vorm van misbruik en dat mensen vaak ongelovig reageren op het bestaan ervan. Als gevolg hiervan kunnen de daders niet goed worden aangepakt en de slachtoffers niet goed worden geholpen, dus heeft Stichting Alternatief Beraad het haar missie gemaakt deze vorm van misbruik onder de aandacht te brengen.
Een sympathieke actie, zou je zeggen. Wie is er nu tegen openheid over misbruik en ondersteuning voor slachtoffers?

Hoe spiritueel bent u? De spiritest heeft geen idee

bron: Flickr/wattie

Vandaag begint voor de vijfde keer de Maand van de spiritualiteit. Een maand lang wordt, nog meer dan anders, stilgestaan bij zingeving en inspiratie, waar de moderne mens volgens de organisatoren juist in deze tijd van welvaart behoefte aan heeft. Gesuggereerd wordt dat we deze zingeving met de toenemende welvaart een beetje verloren zijn, en dus worden er lezingen, bijeenkomsten, meditatiesessies, wandelingen en cursussen georganiseerd. Te oordelen naar het programma kan eigenlijk elk onderwerp door een spirituele bril worden bekeken, en de organisatie houdt haar definitie graag breed: toegankelijk voor iedereen die interesse heeft en niet beperkt tot “institutionele vormen van spiritualiteit en zelfs niet tot alleen de religieuze invalshoek.”¹

Wie we willen zijn: Nederlands religieuze identiteit II

bron: vicci / Moon Stars and Paper

Om een compleet verhaal te vertellen over de Nederlandse religieuze identiteit zijn herinneringen belangrijk. Zij geven ons een context – een tijd en plaats waarin we behoren. Hierover schreef ik in het eerste deel over de Nederlandse identiteit. Daarnaast is karakter een belangrijk onderdeel van een identiteit. Daarover gaat dit tweede deel.

Wat zijn de belangrijkste karakteristieken van de Nederlandse religieuze identiteit? Net als bij individuele personen zijn het niet de afzonderlijke trekken die iemand uniek maken, het is juist de combinatie van verschillende trekken die er, samen met de unieke ervaringen, voor zorgt dat iemand zich ontwikkelt tot een uniek mens. Ik heb vier eigenschappen gevonden die kenmerkend zijn voor onze religieuze identiteit.